چۆنیه‌تی په‌ره‌پێدانی گه‌شه‌ی ده‌روونی ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی لای منداڵ

ئا، شنۆ عوسمان/ توێژه‌ر
خێزان و قوتابخانه‌ دوو شوێنن له‌ ده‌زگاكانی پێگه‌یاندنی كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌ر یه‌كێك له‌م ده‌زگایانه‌ كاریگه‌ری و ڕۆڵیان هه‌یه‌ له‌ په‌ره‌پێدانی توانا و كه‌سایه‌تی منداڵ و تاك، ده‌توانین بڵێین خێزان پله‌ی یه‌كه‌م وه‌رده‌گرێت، چونكه‌ زۆربه‌ی كاتی ته‌مه‌نی منداڵی له‌ناو خێزانه‌كاندا به‌سه‌ر ده‌بردرێت، كاركردن بۆ په‌ره‌پێدانی گه‌شه‌ی ده‌روونی ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی لای منداڵ وزه‌‌ و توانایه‌كی زۆری ده‌وێت‌، به‌رهه‌مه‌كه‌ی هه‌ندێجار له‌ داهاتوویه‌كی دووردا ده‌چێنرێته‌وه‌. ئه‌گه‌رچیش په‌روه‌رده‌ واته‌ قوتابخانه‌ به‌شدارییه‌كی كاریگه‌ر و راسته‌وخۆی هه‌یه‌ له‌ په‌ره‌پێدانی تواناكانی منداڵ، هه‌وڵده‌ده‌ین له‌م بابه‌ته‌دا باسی چۆنیه‌تی په‌ره‌پێدانی گه‌شه‌ی ده‌روونی ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی لای منداڵ بكه‌ین.
باوه‌ڕ به‌خۆبوون‌ و دروستكردنی هێزی به‌رگری لای منداڵ: چۆن ده‌توانیت باوه‌ڕ به‌خۆبوون ‌و هێزی به‌رگری لای منداڵ دروست بكه‌یت؟ باوه‌ڕ به‌ خۆبوون ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‌ بۆ ئه‌و وێنانه‌ی كه‌ منداڵ بۆ خۆی ده‌یكێشێت به‌ (وێنای خود) ناو ده‌بردێت، منداڵ له‌ چاوی ده‌وروبه‌ر سه‌یری خۆی ده‌كات، بۆیه‌ ره‌خنه‌‌ و پیاهه‌ڵنانه‌كانی دایك ‌و باوك‌، مامۆستا‌ و ده‌وروبه‌ر ئه‌م (وێنای خود)ـه‌ دیاری ده‌كه‌ن، ده‌كرێت ئه‌م (وێنای خود)ـه‌ ئه‌رێنی یان نه‌رێنی بێت. ئه‌گه‌ر ئه‌رێنی بێت ئاستی باوه‌ڕ به‌خۆبوون لای منداڵ به‌رز ده‌كاته‌وه‌، ده‌توانین یارمه‌تی منداڵ بده‌ین كه‌ وێنایه‌كی راستی ‌و هاوسه‌نگانه‌ بۆ خۆی بكێشێت له‌ خوێندنگادا، بۆ نموونه‌ ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ بڕه‌خسێنن له‌ بواره‌ جیاوازه‌كاندا تواناكانی خۆی تاقیبكاته‌وه‌.
بۆچی باوه‌ڕ به‌خۆبوون لای منداڵ گرنگه‌؟
چونكه‌ هێزی به‌رگری لای منداڵ زیاد ده‌كات‌، وا ده‌كات له‌ كۆتاییدا منداڵ سه‌ربه‌س تر بێت‌، كه‌متر پابه‌ندبێت به‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌وروبه‌ر بۆی‌ و ئازایه‌تی پێده‌به‌خشێت، بۆ ئه‌وه‌ی رای خۆی دروست بكات‌، ده‌ست پێشخه‌ری بكات بۆ ئه‌نجامدانی كاری نوێ، ته‌نانه‌ت ئاستی خوێندنی منداڵیش پابه‌نده‌ به‌ باوه‌ڕ به‌خۆبوونییه‌وه‌، له‌ كاتی گه‌شه‌پێدانی باوه‌ڕ به‌خۆبوون له‌ منداڵدا پێویسته‌ ره‌چاوی رابردووی ئه‌و منداڵه‌ بكه‌ین.
چۆن گه‌شه‌ به‌ باوه‌ڕ به‌خۆبوونی منداڵ ده‌ده‌ین؟
1. هه‌وڵبده‌ هه‌موو منداڵه‌كان هه‌ستی ئه‌وه‌یان پێ ببه‌خشی كه‌ هه‌ن‌ و له‌ بیركراو نین، ئه‌مه‌ وێنای خود ‌و باوه‌ڕ به‌خۆبوونی منداڵ زۆر دیاری ده‌كات، په‌یوه‌ندییه‌ تایبه‌تییه‌كان یارمه‌تی منداڵ ده‌دات كه‌ وێنای خودی ئه‌رێنی له‌سه‌ر خۆی دروست بكات، ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ زۆرجار به‌كاریاندێنێن وه‌ك به‌ڵگه‌، كه‌ ئاماده‌یی‌ و بوونی هه‌یه‌ له‌ پۆلدا، بۆ نموونه‌ له‌ناو پۆلدا ته‌ماشای منداڵه‌كان بكه‌یت، كه‌ دێنه‌ ژوره‌وه‌ رۆژباشیان لێ بكه‌یت‌، ئه‌گه‌ر منداڵێك پێشتر نه‌خۆش بوو بێت ‌و هاتبێته‌وه‌ هه‌واڵی ته‌ندروستی بپرسیت‌ و پێشتر كارتی هه‌واڵ پرسینت بۆ ناردبێت. پرسیار له‌ منداڵ بكه‌یت ده‌رباره‌ی بیروباوه‌ڕی سه‌باره‌ت به‌ بابه‌تێك، له‌ كاتی پرسیار لێكردن ‌و قسه‌ له‌گه‌ڵ كردندا ته‌ماشای ده‌موچاوی منداڵ بكه‌، به‌ گرنگییه‌وه‌ گوێی لێ بگره‌، لێبڕاوانه‌ (جدی) مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ پرسیاره‌كانیدا بكه‌یت ‌و هه‌وڵبده‌ی وه‌ڵامی بده‌یته‌وه‌.
2. بوار بده‌ به‌ منداڵ خاڵه‌ به‌هێز‌ و لاوازه‌كانی خۆی بزانێت، تێی بگه‌یه‌نه‌ له‌ دنیادا هیچ كه‌سێك نییه‌ له‌ هه‌موو شتێكدا باش بێت، كه‌سیش نییه‌ له‌ هه‌موو شتێكدا خراپ بێت، ده‌كرێت منداڵ له‌ ژماره‌‌ و پێوانه‌دا باش بێت ‌و له‌ وه‌رزشدا خراپ بێت یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، ئه‌گه‌ر له‌ به‌شێكی بیركاری خراپ بێت مه‌رج نییه‌ له‌ هه‌موو به‌شه‌كانی تری بیركاریدا خراپ بێت، بۆیه‌ پێویسته‌ مامۆستا هه‌وڵ بدات بابه‌ته‌كه‌ی به‌ زۆر شێوه‌ی جیاواز بگه‌یه‌نێت، تا زۆربه‌ی منداڵه‌كان لێی تێبگه‌ن، یارمه‌تی منداڵ بده‌ ئاره‌زوومه‌ندی نوێی بۆ دروست ببێت.
3. منداڵ فێر بكه‌ لایه‌نه‌ ئه‌رێنییه‌كان خۆی ببینێت‌ و بتوانێت باسی بكات، هه‌وڵبده‌ ئه‌گه‌ر سه‌رنجێكت له‌سه‌ر منداڵ هه‌بوو، پێشتر لایه‌نه‌ ئه‌رێنییه‌كانی خۆی بۆ باس بكه‌یت نه‌ك ته‌نها نه‌رێنییه‌كان بخه‌یته‌ روو، بۆ نموونه‌ منداڵێك له‌ ژماره‌‌ و پێوانه‌دا هاوكێشه‌یه‌كی به‌ هه‌ڵه‌ شیكار كردووه‌، پێی بڵێ جوانت نووسیوه‌ یان ده‌ست‌ و خه‌تت جوانه‌‌، كاتێكی زۆر ئیشت له‌سه‌ر كردووه‌، ئینجا روونكردنه‌وه‌ له‌سه‌ر هه‌ڵه‌كان بده‌، لایه‌نه‌ ئه‌رێنییه‌كانی له‌چاو له‌لایه‌نه‌ نه‌رێنییه‌كانی زیاتر بخه‌یته‌ روو، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر له‌ 30 هاوكێشه‌ 24‌ـی راست بوو، بڵێ 24ـت راسته‌ نه‌ك 6ـت هه‌ڵه‌یه‌، هه‌وڵبده‌ منداڵه‌كان له‌ نێوان خۆیاندا پێشبڕكێ بكه‌ن بۆ زیاتر پیشاندانی لایه‌نه‌ ئه‌رێنییه‌كان، ئه‌گه‌ر منداڵێك له‌ وانه‌یه‌ك یان كارێكدا توانای كه‌مبوو، پێی مه‌ڵێ ده‌توانیت یان نا، یان هه‌رگیز ناتوانیت به‌ڵكو هه‌وڵبده‌ له‌ نه‌توانینه‌كه‌ی تێ بگه‌یت‌ و هه‌میشه‌ هه‌وڵدانه‌كه‌ی به‌رز بنرخێنه‌، له‌ كۆبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ دایك‌ و باوكی منداڵدا لایه‌نه‌ گه‌شه‌كانیش بخه‌ره‌ به‌رچاو‌ و باسی بكه‌.
4. پرۆسه‌ی گه‌شه‌كردنی هه‌نگاو به‌ هه‌نگاو، هه‌ر چاو مه‌بڕه‌ ئه‌نجامی خوازراو، باوه‌ڕ به‌خۆبوون لای منداڵ به‌ستراوه‌ به‌ ده‌وروبه‌ره‌وه‌، ئه‌گه‌ر بڵێین كه‌ به‌ره‌و پێشچووی، باوه‌ڕ به‌ خۆبوون زیاد ده‌بێت، ئه‌گه‌ر بڵێین به‌ره‌و دواوه‌ ده‌چیت به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، بۆیه‌ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی بڵێی تۆ ناتوانیت ئه‌وه‌ بكه‌یت، بڵێ به‌ شێوه‌یه‌كی تر هه‌وڵبده‌ واته‌ بژارده‌ی پێشكه‌ش بكه‌.
5. منداڵ ئاگادار بكه‌ره‌وه‌ له‌ ئاستی خوێندن یان گه‌شه‌ی خۆی، به‌ڵام به‌ شێوازێك كه‌ هه‌ستی بریندار نه‌كات‌ و له‌ نرخاندنی خۆی كه‌م نه‌كاته‌وه‌.
6. بواری بڕیاردان ببه‌خشه‌ به‌ منداڵ، ئه‌گه‌ر منداڵ مافی بڕیاردانی نه‌بێت، هه‌ستی به‌رپرسیارێتی لا دروست نابێت، به‌ڵام نابێت ئه‌وه‌ له‌ یاد بكه‌ین كه‌ زۆر له‌ توانای خۆیانیان لێ داواكه‌ین.
7. منداڵ فێر بكه‌ن له‌ حاڵه‌تی جیاوازدا بتوانێت ره‌فتاڕ بكات، بۆ نموونه‌ به‌ پرسیاركردن چۆن ده‌توانێت سكاڵا له‌ منداڵێكی تر بكات، ئه‌گه‌ر ئازاری دابێت؟ هه‌ڵسه‌نگاندن یان تێبینی نه‌رێنی هه‌بێت له‌سه‌ر ئه‌وانی تر، یان تێبینی نه‌رێنی هه‌بێت بێ ئه‌وه‌ی به‌رامبه‌ره‌كه‌ی بریندار بكات.
چۆن ده‌توانی منداڵ وا لێبكه‌ی گرنگی به‌ هه‌ستی خۆی ‌و هه‌ستی به‌رامبه‌ره‌كه‌ی بدات؟بۆچی ئه‌م گرنگی دانه‌ گرنگه‌؟
هه‌ست شتێكه‌ لێمان نابێته‌وه ‌‌و له‌ناوخوێندنگا ‌و ده‌ره‌وه‌شدا له‌گه‌ڵمانه‌، ئه‌گه‌ر هه‌وڵبده‌ین بۆ ماوه‌یه‌كی دوور و درێژ هه‌ستمان فه‌رامۆش بكه‌ین‌ و ده‌ری نه‌بڕین، تووشی كێشه‌ی ته‌ندروستی ‌و ده‌روونی ده‌بین، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین‌ و بزانین هه‌ستی منداڵ چییه‌؟ ده‌بێت پێشه‌كی فێری بكه‌ین هه‌ستی ده‌ربڕێت، ئه‌مه‌ ده‌كرێت له‌ رێی قسه‌وه‌ بێت یان ده‌كرێت له‌ رێی مۆسیقا‌، سه‌ما‌ و دراما‌وه‌ بێت، به‌ڵام هه‌رگیز نابێت منداڵ بخه‌ینه‌ ژێر فشاره‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ستیان ده‌ربڕن، چونكه‌ ئه‌وانیش مافی تایبه‌تێتی خۆیان هه‌یه‌، هه‌ندێجار پێویسته‌ منداڵه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی تریش بپارێزن، چونكه‌ هه‌موو جارێك وا له‌ هه‌موو كۆڕێكدا هه‌ست ده‌ربڕین په‌سه‌ند ناكرێت، هه‌روه‌ها پێویسته‌ به‌ دوای ئه‌و خاڵه‌دا بچین بۆ چی منداڵ ئه‌و هه‌سته‌ی لا دروست بووه‌؟ ئه‌مه‌ ره‌نگه‌ به‌ هۆی رووداوێكه‌وه‌ بوو بێت.

چۆن ده‌توانیت گه‌شه‌ به‌م لایه‌نه‌ی منداڵ بده‌یت؟
1. منداڵه‌كه‌ وه‌ك خۆی چۆنه‌ قبووڵی بكه‌‌، هه‌وڵبده‌ بۆ چه‌ند ساتێك له‌ناو بیر‌و هه‌سته‌كانیدا بژیت، پێویسته‌ رێز له‌ هه‌ست ‌و خۆشی ‌و ئازاره‌كانی بگریت، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر منداڵ ئازارێكی هه‌بێت پێی ده‌ڵێن جا ئه‌وه‌ چییه‌ گریانی ناوێ، ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت ئێمه‌ بڕوا به‌و ئازاره‌ی ناكه‌ین، یان هه‌ستی پێ ناكه‌ین، كۆی ئه‌م ره‌فتارانه‌ وا له‌ منداڵ ده‌كات هه‌ستی بشارێته‌وه ‌‌و ئاشكرای نه‌كات، نه‌ك بۆ ئه‌وانی تر به‌ڵكو بۆ خودی خۆیشی.
2. وریابه‌ هێما ده‌روونیه‌كان وه‌رگره‌، زۆربه‌ی كات هێماكان له‌سه‌ر باری ده‌روونی منداڵ ده‌بینرێت، به‌ڵام نه‌ك هه‌موو كاتێك بۆ نموونه‌، بێده‌نگیه‌كی زۆر وه‌ك هێمایه‌كی جدی وه‌رناگیرێت، زۆربه‌ی كات منداڵی بێده‌نگ كه‌مترین سه‌رنج راده‌كێشێت به‌لای خۆیدا، هه‌رچه‌نده‌ ره‌نگه‌ ئه‌م بێده‌نگییه‌ نیشانه‌ی هه‌ستێكی ده‌روونی قه‌تیسماو بێت.
3. یارمه‌تی منداڵ بده‌ بتوانێت باری ده‌روونی خۆی ده‌رببڕێت، ئه‌مه‌ش كارێكی ئاسان نییه‌، بۆ نموونه‌ مامۆستا ده‌توانێت ئه‌و لایه‌نه‌ به‌ چیرۆك فێری منداڵ بكات، دوای گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌ لێی بپرسێت له‌و به‌شه‌ی چیرۆكه‌كه‌دا یان له‌ فڵان به‌شیدا چی روویدا‌؟ هه‌ستت به‌چی كرد؟ ئه‌مه‌ بۆ منداڵیش ئاسان نییه‌ كه‌ وه‌سفی هه‌ستی خۆی بكات، یان ته‌نانه‌ت هۆشیار نییه‌ به‌ هه‌سته‌كانی، بۆیه‌ ده‌توانی كاره‌كه‌ بۆ منداڵه‌كه‌ ئاسان بكه‌یت ‌و لێی بپرسیت تۆزێك غه‌مگین بوویت؟ یان زۆر دڵخۆش بوویت؟ یان ترسایت؟ به‌ پێی رووداوه‌كه‌ پرسیاری لێ ده‌كرێت.
4. هه‌ندێجار بێزاری منداڵ ‌و غه‌مگین بوونی پێویستی به‌ وشه‌ نییه‌ بۆ ده‌ربڕین، به‌ڵكو له‌ كاتی گریاندا ده‌ته‌قێته‌وه‌. ده‌ست گرتنێك، زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ك، یان باوه‌ش پیاكردنێك زۆرجار كاری ئه‌رێنی ده‌بێت له‌سه‌ر منداڵه‌كه‌.
5. منداڵ فێربكه‌ رێزی بۆ باری ده‌روونی ئه‌وانی تر هه‌بێت، ده‌ربڕینی هه‌ست گرنگییه‌كی زۆری هه‌یه‌ بۆ ره‌فتاری منداڵه‌كان له‌ناو یه‌كتردا‌ و هه‌روه‌ها بۆ خۆناسینیشی، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر منداڵێك له‌ تاریكی بترسێت، كه‌ بزانێت منداڵانی تریش هه‌ن ئه‌و ترسه‌یان هه‌یه‌ كاره‌كه‌ی لا ئاسانتر ده‌بێت، ئه‌گه‌ر بینیت منداڵێك حساب بۆ هه‌ستی منداڵێكی تر ده‌كات ‌و یارمه‌تی ده‌دات، ده‌توانیت ئه‌مه‌ به‌كار بهێنیت بۆ ئه‌وه‌ی له‌ منداڵه‌كه‌دا زیاتری بكه‌یت، بۆ نموونه‌ بڵێیت ئه‌وه‌ میهره‌بانی بوو له‌ تۆوه‌، كه‌ زانیت هاوڕێكه‌ت ده‌ترسێت‌و رۆیشتی له‌گه‌ڵیدا.
6. هه‌ستی مامۆستاش له‌ پۆلدا گرنگه‌، پێویسته‌ له‌م كاته‌دا گرنگی بده‌ین به‌ شێوه‌ی ده‌ربڕینی ئه‌و هه‌سته‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شوێنی مامۆستا سه‌ره‌كییه‌ له‌ پۆله‌كه‌دا (سنتراڵه‌)، نابێت وا بكات هه‌ستی خۆی ئه‌گه‌ر بێزاریی بێت یان بێ هیوایی یان خۆشییه‌كی زۆر بێت زاڵی بكات به‌سه‌ر كه‌شی پۆله‌كه‌دا‌ و بارودۆخی پۆله‌كه‌ دیاری بكات.
7. پرۆسه‌ی فێربوون به‌ند نییه‌ ته‌نها به‌ ژیرییه‌وه‌، به‌ڵكو باری ده‌روونیش كاریگه‌ریی خۆی هه‌یه‌، بۆیه‌ كه‌شی ناخۆش له‌ پۆلدا پرۆسه‌ی خوێندن دوا ده‌خات.
منداڵی بچووك زۆرجار هه‌موو له‌شیان به‌كاردێنن بۆ ده‌ربڕینی هه‌ستیان، بۆ نموونه‌ له‌ رێی سه‌ما گوزارشت له‌ خۆشی ده‌كه‌ن، ده‌ربڕینی هه‌ست لای منداڵ گرنگه‌ چونكه‌ وشه‌یان بۆ گوزارشت كردن كه‌مه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه‌ بكه‌یت، بوار بده‌ به‌ منداڵ خۆی باسی هه‌ستی خۆی بكات‌، پرسیاری كراوه‌ ئاراسته‌ی منداڵه‌كه‌ بكه‌.
بۆچی ئه‌مه‌ گرنگه‌؟ ئه‌گه‌ر بتوانیت بچیته‌ پێستی ئه‌وانی تره‌وه‌، ده‌توانیت باشتر لێان تێبگه‌یت‌، یارمه‌تییان بده‌یت‌ هانیان بده‌یت‌، دڵخۆشیان بده‌یته‌وه‌‌ و حسابیان بۆ بكه‌یت، ئه‌مه‌یان پێی ده‌گوترێت (رۆڵ گۆڕینه‌وه‌):
1. هه‌میشه‌ بیرت بێت‌ تۆ خۆت له‌ ره‌فتاری خۆته‌وه‌ نموونه‌یه‌ك پێشكه‌شی منداڵ ده‌كه‌یت، بۆیه‌ هه‌وڵبده‌ پیشانی بده‌یت له‌و كاته‌دا كه‌ هه‌ست به‌ هه‌ستی ده‌كه‌یت ‌و خۆت ده‌خه‌یته‌ جێگه‌ی ئه‌و.
2. هه‌وڵی تێكه‌ڵاوبوون ‌و پێكه‌وه‌ كاركردنیان بۆ بڕه‌خسێنه‌ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانی تردا، به‌وه‌ی ئه‌ركیان پێ بسپێرێ كه‌ پێكه‌وه‌ به‌ ئه‌نجامی بگه‌یه‌نن، دوای ته‌واوكردنی پێكه‌وه‌ كاركردنه‌كه‌، هه‌لی ئه‌وه‌یان بدرێتێ كه‌ پێكه‌وه‌ كاركردنیان هه‌ڵسه‌نگێنن بۆ ئه‌وه‌ی گوێ له‌ منداڵه‌كانی دیكه‌ش بگریت‌ و بزانیت رای ئه‌وانیش چییه‌.

چۆن منداڵ فێرده‌كه‌ی له‌گه‌ڵ به‌ها نموونه‌ییه‌كاندا ره‌فتار بكات؟
به‌هاكان گرنگن، چونكه‌ ئاراسته‌ ده‌به‌خشن به‌ ژیانمان ‌و كاریگه‌ریان له‌سه‌ر ره‌فتارمان (وێنای خود)‌ و باوه‌ڕ به‌ خۆبوونمان هه‌یه‌، وه‌ك چۆن په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تر دیاری ده‌كات، زۆرجار هۆشیار نین به‌وه‌ی كه‌ به‌هاكان پیاده‌ ده‌كه‌ین له‌ ژیانماندا، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی بزانین كام له‌و به‌هایانه‌ گرنگن، بۆیه‌ گرنگه‌ پرسیار له‌ خۆمان بكه‌ین، ئێمه‌ كام به‌ها په‌یڕه‌‌و ده‌كه‌ین؟ به‌هاكانمان به‌ گۆڕانی په‌روه‌رده‌‌ و دنیابینی ‌و ئه‌زموونه‌كان ده‌گۆڕێن، سه‌ره‌ڕای دۆخی ئێستای خۆمان ‌و ده‌وروبه‌رمان، بۆیه‌ سه‌رسوڕهێنه‌ر نییه‌ ئه‌و به‌هایانه‌ی‌ منداڵان هه‌ڵی ده‌گرن جیاواز‌ و هه‌ندێجار دژ به‌ یه‌ك بن، چونكه‌ له‌ خێزان‌ و ئاستی جیاوازه‌وه‌ هاتوون، ئه‌وه‌ی‌ له‌ ماڵدا ده‌شێت، هه‌ندێجار له‌ خوێندنگادا ناشێت یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، یان بۆ نموونه‌ منداڵ هه‌ندێجار دووچاری دڵه‌ڕاوكێ ئه‌بێت، ده‌زانێت ئه‌بێت راستگۆ بێت، به‌ڵام نایه‌وێت خیانه‌ت له‌ هاوڕێكه‌ی بكات، بۆیه‌ گرنگه‌ منداڵ هۆشیار بكه‌ینه‌وه‌ له‌سه‌ر به‌هاكان، به‌وه‌ی كه‌ منداڵ فێر بكه‌ین یاساكانی خێزان ‌و ده‌وروبه‌ری بناسێت، بۆ ئه‌وه‌ی هۆشیارانه‌ ره‌فتار بكات ‌و باوه‌ڕی به‌ خۆی بێت، دواتر بتوانێت رای خۆی له‌سه‌ر ئه‌و به‌هایانه‌ دروست بكات‌، به‌ چاوێكی ره‌خنه‌گرانه‌ سه‌یری بكات.
به‌ سوپاسه‌وه‌ له‌ سایتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گشتی‌ چاودێریی‌‌ و گه‌شه‌پێدانی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ وه‌رگیراوه‌.

كۆمێنت و لێدوان

بابه‌تی تر

چۆن منداڵەکەمان بپارێزین لە دەستدرێژی سێکسی؟

زانا جبار/ دەروونناس 1. ڕاهێنانی منداڵ هەر لەسەرەتاوە لەسەر ئەوەی کە هەموو بەشەکانی جەستەی گرنگە، …