چۆن له‌ ژیانتدا داهێنان ده‌كه‌ی

و؛ دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی

له‌م بابه‌ته‌دا به‌هه‌ندێ ته‌كینك و رێگا ئاشنا ده‌بین كه‌ هاوكاریمان ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ژیانماندا بتوانین داهێنان بكه‌ین، ژیان به‌بێ داهێنان كردن و چوونه‌وه‌ پێشه‌وه‌ خولانه‌وه‌یه‌ له‌سه‌ر یه‌ك بازنه‌، به‌سه‌ر بردنی كاته‌كانه‌ به‌بێ به‌رهه‌م. ئه‌م چه‌ند رێگایه‌ هاوكارن بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین داهێنان بكه‌ین:

یه‌كه‌م/ به‌رگه‌ گرتن و هه‌ڵگرتنی ترسناكییه‌كان: پێویسته‌ تاك به‌رده‌وام ئاماده‌یی ئه‌وه‌ی تێدا هه‌بێت كه‌ ترسناكییه‌كان قبول بكات و هه‌ڵیان بگرێت، بۆ ئه‌وه‌ی په‌ره‌ به‌ توانا و شاره‌زاییه‌كانی خۆی بدات، كه‌ رێگایه‌كه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی ده‌رچه‌ و ده‌روازه‌كانی داهێنان. هه‌رچه‌نده‌ ده‌بێ ئه‌وه‌شمان له‌به‌رچاو بێ كه‌ هه‌موو جارێك كه‌ تواناكانیشمان له‌ شتێكدا ده‌خه‌ینه‌كار مه‌رج نییه‌ سه‌ركه‌وتوو ببین. ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئاوات و ئامانجێكیان هه‌یه‌ ئه‌وا به‌رده‌وام ده‌بن له‌ كاره‌كانیان یان هه‌وڵه‌كانیان، هه‌میشه‌ خۆیان خۆیان هانده‌ده‌ن و خۆیان پادادشت ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ داهاتوودا بتوانن سه‌ركه‌وتوو بنن.

 

دووه‌م/ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ میزاجی نه‌رێنی؛ توێژینه‌وه‌یه‌ك كه ‌له‌ ساڵی 2006 ئه‌نجامدراوه‌ و له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئه‌كادیمیای نیشتمانی بۆ زانسته‌كان خرایه‌ ڕوو،  ئاماژه‌ به‌وه‌كراوه‌ بوو، كه‌ ده‌كرێت بیر و میزاجی ئه‌رێنی هانده‌رێت بۆ تواناكانی تاك له‌سه‌ر بیكردنه‌وه‌ی داهێنه‌رانه‌ و خووی داهێنان. هه‌روه‌ها دكتۆر (ئاده‌م ئه‌ندرسۆن) ده‌ڵێت ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت دارهێنه‌ربن ده‌بێ خاوه‌نی بیر و میزاجێكی باش بن، چونكه‌ به‌بێ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ بیرۆكه‌ی نه‌رێنی و ره‌خنه‌ له‌خۆگرتن یان خۆسه‌رزه‌نشتكردن تاك ناتوانێت تواناكانی خۆی به‌گه‌ر بخات.

سێیه‌م/ پرسیاركردن؛ یه‌كێك له‌ رێگا گرنگه‌كان بۆ پاڵشتیكردنی بیری داهێنان بریتییه‌ له‌ پرسیاركردن، تێبینی ئه‌وه‌كراوه‌ كه‌سه‌ گه‌وره‌كان هه‌میشه‌ به‌دوای شته‌كاندا گه‌ڕاون و پرسیاریان كردوو، بۆ نموونه‌ نیگار كێش به‌ناوبانگ (لیۆناردۆ دافێنشی) به‌رده‌وام ئه‌و پرسیاره‌ی له‌خۆی كردووه‌ (بۆچی ئاسامان ره‌نگی شینه‌)؟ هه‌روه‌ها سوقرات پرسیاری ئه‌وه‌ی كردووه‌ دانایی چییه‌؟ هه‌روه‌ها جوانی چییه‌؟ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی پرسیار كردن ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی توانای داهێنانت زیاتر ببێت، ده‌بێته‌ هۆی زیاتر بوونی ئاستی وشیاری و زانیاریش.

 

چواره‌م/ تاقیكردنه‌وه‌ی ئه‌زموونی نوێ؛ فێربوونی شته‌ نوێیه‌كان یه‌كێكه‌ له‌ رێگا زۆر باشه‌كان و پاڵپشتیه‌كان بۆ فراوانبوونی توانای داهێنان، بۆیه‌ بۆ دروستبوون و فراوانبوونی زانیارییه‌كان كاره‌كانی تاقیبكه‌وه‌. بۆ نموونه‌ فێربوونی زمانێكی نوێ، ژه‌ینی ئامێرێكی موسیقی، فێربوونی مه‌له‌وانی، فێربوونی وێنه‌گری و فێربوونی جۆره‌ وه‌رزشێك… هه‌موو هه‌مانه‌ پێویستییان به‌ ئه‌زموونكردن یان به‌ تاقیكردنه‌وه‌ و كرداری هه‌یه‌.

 

پێنجه‌م/ رێگاكردن و رۆیشتن به‌ پێیان؛ توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌لایه‌ن مامۆستایه‌كی زانكۆی ئۆكسفۆرد ئه‌نجامدراوه‌ ده‌رباره‌ی رۆیشتن په‌یوه‌ندی به‌ داهێنانه‌وه‌، له‌ توێژینه‌وه‌كه‌دا ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌وانه‌ی رۆیشتنێكی ئاسایی ده‌ڕۆن ئه‌وا فكره‌ی داهێنان له‌لایه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو زیاتره‌ی له‌وانه‌ی كه‌م ده‌ڕۆن به‌ پێیان، كه‌ رێژه‌كه‌ نزیكه‌ی له‌ (60%) بوو له‌چاو ئه‌وانه‌ی كه‌ ڕێگا ناكه‌ن یان به‌ پێیان ناڕۆن.

سه‌رچاوه‌ سایتی (ئه‌لمه‌وزوع دۆت كۆم).

كۆمێنت و لێدوان

بابه‌تی تر

خودكارایی له‌ منداڵان و گه‌نجاندا (Self-Efficacy)

و؛ باخان بةختیار محمدامین به‌كالۆریۆس له‌ ده‌روونناسى/ ڕێنمایی. خوێندكاری ماسته‌ر له‌ به‌شی ده‌روونناسى/ ڕینمایی په‌روه‌رده‌یی …