ده‌روونناسی منداڵ و هه‌رزه‌كار

کاریگەری ڤیتامین (N) لە پەروەردەی منداڵ

ئامادەکردن؛ احمد صابر پرۆفیسۆر رۆزمۆند، پرۆفیسۆر لە بواری دەروونناسی خێزان لە زانکۆی (parger) لە دیمانەیەکدا پێمان دەڵێت: ڕۆڵی ڤیتامین (نەخێر) چییە لە پەروەردە و گەشەسەندنی منداڵ؟ ئەگەر تۆی دایک و باوک (به‌خێوكار) بە نیازیت منداڵێکی تەندروست و بێ کێشە بخەیتە کۆمەڵگاوە پێویستە ڤیتامین (نەخێر) بە منداڵەکەت بدەیت، بۆ نموونە کوڕێک تەمەنی 5 ساڵانە باوکەکە هەموو شتێکی بۆ دابین دەکات (پایسکل، …

Read More »

منداڵ و خه‌و

سامان سیوه‌یلی/ ده‌روونناس زۆرێک له‌دایک و باوکان سکاڵا له‌ده‌ست خه‌وی منداڵه‌کانیان دەکەن، یان له‌کاتی تووشبوونی منداڵه‌کانیان به‌ تێکچوونه‌کانی خه‌و ئیدی دایکان و باوکان هەراسان دەبن، تەنانەت جاری وا هەیە ئەم گرفتانەی منداڵ دەبنە هۆی دروستبوونی گرفتی نێوان خودی هاوسەران خۆیان. یه‌کێک ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م له‌کاتی خۆیدا ناخه‌وێت)، ئه‌وی دی ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م ناوێرێت به‌ته‌نها له‌ژووری خۆیدا بخه‌وێت)، (له‌کاتی نووستندا به‌قیژه‌ و گریانه‌وه‌ …

Read More »

ھەرزەکاری و گرفتی خۆشەویستی

أحمد سلمان عثمان/ڕێنماییکاری دەروونی ھەرزەکاری یەکێکە لەگرنگترین قۆناغەکانی ژیان کە مرۆڤ پێیدا تێدەپەڕێت،ئەم قۆناغە دەکەوێتە نێوان دواھەمین قۆناغی منداڵی و قۆناغی کامڵی و بەبالقی (بلوغ)دەست پێدەکات. گومانی تێدانیە ھەڵوێست گەلی شلۆقی زۆر ھەیە کەتاك پێیدا دەڕوات و دژوارترینیان ماوەی ھەرزەکاری و گرفتەکانیەتی،ئەگەرچی لەکۆتایی تەمەندا مرۆڤ ڕووبەڕووی خانە نشینی دەبێتەوە،ھەروەھا ئەو منداڵەی یەکەمجار دەچێتە قوتابخانە ھەست بەترسێکی زۆر دەکات ،بەڵام ماوەی …

Read More »

چۆن منداڵەکەمان بپارێزین لە دەستدرێژی سێکسی؟

زانا جبار/ دەروونناس 1. ڕاهێنانی منداڵ هەر لەسەرەتاوە لەسەر ئەوەی کە هەموو بەشەکانی جەستەی گرنگە، پێویستە کە بیانپارێزی و نەخستنە ڕوو یان پیشان نەدانی جه‌سته‌یی، بەتایبەت بۆ کەسانی نەناسراو ڕەگەزی بەرامبەر. 2. دوورکەوتنەوەی منداڵ لە سەیرکرنی هەندێ فیلم، درامای وروژێنەر و نەشیاو لەڕووی جنسیەوە. 3. ڕێگە نەدان بەڕۆشتنی منداڵ بۆ هیچ شوێنێ بە تەنیا وەک (دوکان، مارکێت، ماڵی دراوسێ و …

Read More »

چۆنییه‌تی زاڵبوون به‌سه‌ر ترس له‌ منداڵاندا

نووسینی/ نورا وه‌رگێرانی/ دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی ئارامگرتن و ناچارنه‌كردنی منداڵه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی روبه‌روی ترسه‌كه‌ ببێته‌وه‌، مه‌گه‌ر خۆی بیه‌وێت، به‌خێوكاران نابێت هه‌وڵبدهن‌ منداڵه‌كه‌ روبه‌روی ترسه‌كه‌ بكه‌نه‌وه‌، ئه‌گه‌رچیش ترسێكی زۆر ساده‌ و بچوك بێت، ده‌بێت ئه‌مه‌ به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت له‌لای منداڵ. هه‌روه‌ها ناشبێت زیاد له‌ پێویست گرنگی به‌و ترسه‌ بدرێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئاستی ترسه‌كه‌ زیاد نه‌كات. گه‌ڕان به‌دوای هاوشێوه‌ی ترسه‌كان، زۆرجار منداڵ …

Read More »

ئایا دایكان و باوكان پارێزه‌ری (محامی) منداڵه‌كانییانن؟

یوسف كه‌مال/ ڕێنماییکاری دەروونی یەکێك هەڵەكان به‌رامبه‌ر به‌ منداڵ و تەنانەت هەرزەکاران لەلایەن دایک و باوکانه‌نه‌وه‌ به‌تایبەت (دایک) بریتییە لە بوون بە محامی منداڵ، تێبینی بکەن لە دانیشتنێکی خێزانی، لە کۆبوونەوەیەک و لە بۆنەیەکدا کاتێک لە مناڵەکە دەپرسن لە پۆلی چەندی یان دەرچووی یان دەرنەچووی؟ بۆ دەرنەچووی؟ بۆ ناخوێنی؟ چۆن دەخوێنی؟ رۆژانە چی دەکەی؟ کات چۆن بەڕێ دەکەیت؟چیت پێویستە؟ چه‌ندین …

Read More »

پەروەردەی منداڵ

ئا؛ یوسف كمال/ قوتابی ده‌روونناسی چه‌ند رێنماییه‌ك بۆ په‌روه‌رده‌كردنێكی باشتری منداڵه‌كانمان، له‌م بابه‌ته‌دا به‌ كورتی هه‌ندێ رێنمایی ده‌خه‌ینه‌ ڕوو، وه‌ك: گەر ھاتوو منداڵەکەت فێری وشە یان دەشتەواژەیەکی ناشیرین و نەشیاو بوو، زۆر بەکاریدەھێنا، باشترین ڕێگا بۆ تەرککردنی ئەو دەستەواژەیە بریتییە لەوەی کە بەتەواوی پشتگوێی بکەیت و بەھیچ جۆرێك وەڵامی نەدەیتەوە، بەشێوەیەک مامەڵەی لەگەڵدا بکەیت کە ھەر گوێشت لێی نەبوو، بەوجۆرە …

Read More »

تووندوتیژی دژی منداڵان

و؛ دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی تووندوتیژی ره‌فتارێكی وه‌رگیراوه‌، تاكه‌كان به‌هۆی پڕۆسه‌ی پێگه‌یاندنی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ وه‌ریده‌گرن، ئه‌و منداڵانه‌ی له‌ خێزاندا كه‌ تووندوتیژیان به‌رامبه‌ر كراوه‌ و بوونه‌ته‌ قوربانی، ئه‌وا له‌ داهاتووشدا به‌ده‌ستی ئه‌وان یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی خێزانه‌كه‌یان ده‌بێته‌وه‌ قوربانی، به‌ها و كه‌لتوور و نۆڕمه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان رۆڵێكی كاریگه‌ر و گه‌وره‌یان هه‌یه‌ له‌سه‌ر به‌رده‌وامبوون و به‌ركارهێنانی تووندوتیژی له‌ناو خێزاندا. زۆرجار به‌های شه‌ره‌ف و نامۆس هۆكارێكی …

Read More »

شه‌رمنی لای منداڵان

و؛ دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی هه‌ندێك پێیان وایه‌، شه‌رمنی شتێكی ئاساییه‌ و به‌شێكه‌ له‌ پڕۆسه‌ی گه‌شه‌ له‌لای منداڵان. له‌ هه‌ندێ له‌ منداڵدا ئه‌و شه‌رمن نییه‌ ده‌بێته‌ كێشه‌ و كاریگه‌ری هه‌یه‌ له‌سه‌ر پرۆسه‌ی متمانه‌به‌خۆبوون و رێزگرتن له‌ خوی. ئه‌گه‌ر شه‌رمنی زیاد له‌ پێویست بوو ئه‌وا ده‌بێته‌ كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ له‌به‌رده‌م په‌یوه‌ندییه‌كانی منداڵه‌كه‌ و سنورداركردنی په‌یوه‌ندی و چالاكییه‌كانی منداڵه‌كه‌ له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر. ئه‌و منداڵانه‌ی …

Read More »

نینۆك خواردن لای منداڵان، خووێكی ترسناكه‌

دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی نینۆك خواردن له‌لای منداڵان یه‌كێكه‌ له‌و خوانه‌ی مه‌ترسی ته‌ندروستی بۆ سه‌ر په‌نجه‌ و جه‌سته‌یی گشتی منداڵه‌كه‌ هه‌یه‌، زۆربه‌ی جاره‌كان ئه‌و خووه‌ هۆكارێكی ده‌روونی له‌پشته‌، بۆیه‌ پێویسته‌ زوو چاره‌سه‌ر بكرێت. هۆكاره‌ ده‌روونییه‌كانی پشت نینوك خواردن توێژینه‌وه‌كانی بواری ده‌روونناسی ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه‌ كه‌ نینوك خواردن له‌لای منداڵان هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی بریتییه‌ له‌ دڵه‌ڕاوكێ و ته‌نگژه‌ی ده‌روونی، له‌ شێوه‌ی شله‌ژنێكی ره‌فتاری …

Read More »