ده‌روونناسی منداڵ و هه‌رزه‌كار

كێشه‌ی كه‌مخۆری و نه‌بوونی حه‌زی خواردن لای منداڵ

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی و خێزانی كێشه‌ی كه‌مخۆری یان نه‌بوونی حه‌زی خواردن، گرفتێكه‌ زۆربه‌ی دايكان به‌ده‌ستيه‌وه‌ گيرۆده‌ ده‌بن، به‌و هۆيه‌شه‌وه‌ توشی دڵه‌راوكێ، ده‌بن به‌تايبه‌تی له‌و كاته‌ی منداڵه‌كه‌يان له‌ته‌مه‌نی (2-6) ساڵانه‌ دايه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نازانن بۆچی منداڵه‌كه‌يان حه‌زی له‌ خواردن نييه‌، نازانن هۆكاره‌كه‌ی چييه‌ و چۆنيش چاره‌سه‌ری ئه‌و گرفته‌ بكه‌ن. هه‌ندێ له‌ دايكان چه‌ندين رێگا ده‌گرنه‌به‌ر بۆ ئه‌وه‌ی قه‌ناعه‌ت به‌ منداڵه‌كه‌يان …

Read More »

ماوەی خەوی خەوندار لای منداڵ (2)

سامان سيوه‌یلی/ ده‌روونناس ئەو ماوەیەی نوستن کە خەونی تێدا دەبینرێت و بە (ماوەی خەوی خەوندار) ناساندوومانە زۆرترین ماوەی نوستن پێکدەهێنێت لەسەرەتای ژیانی منداڵدا، پاشان لەگەڵ گەورەبوونی تەمەندا ماوەی خەوی خەوندار کەمتر دەبێتەوە، بۆ نموونە لەلای منداڵی تازە لەدایکبوو ئەم ماوەیە (٥٥٪ –  ٨٠٪)ـی کاتی نوستن پێکدەهێنێت، واتە ئەگەر منداڵێکی تازە لەدایکبوو بەنزیکەیی (١٨) كاتژمێر بخەوێت ئەوا نزیکەی (٩ – ١٤) …

Read More »

دڵەڕاوكێی دابڕان لای منداڵ (Separation Anxiety)

زانا جبار/ دەروونناس. دڵەڕاوكێی دابڕان جۆرێكە لە جۆرەكانی دڵەڕاوكێ كە لای منداڵ دروست دەبێت، ڕێژەی نزیكەی (4%)ـی منداڵان توشی ئەم دڵەڕاوكێیە دەبن، زۆرجار هەتا قۆناغی هەرزەكاری بەردەوام دەبێت. ئه‌م دڵه‌ڕاوكێیه‌ لەكاتی دابڕان و دووركەوتنەوەی منداڵ لە دایك و باوكی دروست دەبێت یان لە لە ئەنجامی دوركەوتنەوەی دایك و باوك لە منداڵەكە دروست دەبێت. ئه‌مه‌ لە هەردوو ڕەگەزدا هەیە بەڵام بە …

Read More »

شه‌ش هۆكارى راستى نه‌گوتن لای منداڵ

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی 1. نه‌بوونی ئازادی؛ واته‌ هه‌موو جوڵه‌يه‌كی منداڵه‌كه‌ت له‌ژێر چاودێری تۆ دايه‌، ناوێرێـت بۆ شوێنێك براوات كه‌ خۆی حه‌زی لێيه‌تی، تۆ رێگای لێده‌گريت، ناتوانێت شتێك به‌حه‌زی خۆی بخوات تۆ رێگای پێناده‌يت، بۆيه‌ منداڵه‌كه‌ش ناچار ده‌بێت هه‌ندێ ناڕاستيت له‌گه‌ڵ بڵێ، بۆ ئه‌وه‌ی بگات به‌و حه‌زه‌ی خۆی. منداڵه‌كه‌ت ئازاد بكه‌، لێیبگه‌رێ با زۆرترين حه‌زه ‌و ئاره‌زوه‌كانی بهێنێته‌دی. 2. هه‌ڵه‌كردن؛ …

Read More »

بۆچی منداڵان نینۆکیان دەخۆن

ئاکۆمحمدامین:توێژه‌ری کۆمەڵایەتی نینۆک خواردن یان نینۆک کرۆشتن بەربڵاوترین خووی و ڕەفتاری منداڵانە. لێکۆڵینەوەکان دەریدەخەن نزیکەی ٤۰٪ـی منداڵانی تەمەن ٤ بۆ ٦ ساڵان گرفتاری ئەم خووەن. ئەگەرچی خووی نینۆک کرۆشتن لەگەڵ گەورەبونی تەمەندا کەم دەکات، بەڵام ئەم ڕەفتارە لەتەمەنی هەرزەکاری و تەنانەت لەتەمەنی گەجێتیشدا دەبینرێت. بەڵام بۆچی منداڵان نینۆکیان دەخۆن؟ هەندێکجار چاولێکەری و فێربون لەکەسانی دەوروبەر هۆکاری دروست بونی ئەم ڕەفتارەن …

Read More »

منداڵ و خه‌و (1)

سامان سيوه‌یلی/ ده‌روونناس زۆرێک له‌دایک و باوکان سکاڵا له‌ده‌ست خه‌وی منداڵه‌کانیان دەکەن، یان له‌کاتی تووشبوونی منداڵه‌کانیان به‌ تێکچوونه‌کانی خه‌و ئیدی دایکان و باوکان هەراسان دەبن، تەنانەت جاری وا هەیە ئەم گرفتانەی منداڵ دەبنە هۆی دروستبوونی گرفتی نێوان خودی هاوسەران خۆیان. یه‌کێک ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م له‌کاتی خۆیدا ناخه‌وێت)، ئه‌وی دی ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م ناوێرێت به‌ته‌نها له‌ژووری خۆیدا بخه‌وێت)، (له‌کاتی نووستندا به‌قیژه‌ و گریانه‌وه‌ …

Read More »

هه‌شت هه‌ڵه‌، كه‌ هۆكاری دره‌نگ قسه‌كردنن له‌لای منداڵ

دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی سه‌یركردنی ته‌له‌فزیۆن؛ زۆر منداڵ هه‌ن بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ سه‌یری ته‌له‌فزیۆن ده‌كه‌ین، به‌تایبه‌ت ئه‌و كه‌نالانه‌ی كه‌مترین قسه‌یان تێدا ده‌كرێت، واته‌ زیاتر مۆسیقا و جوڵه‌ن. دووباره‌كردنه‌وه‌ی وشه‌كان به‌هه‌ڵه‌؛ هه‌ندێ له‌ منداڵان كاتێك فێر وشه‌ ده‌بن به‌هه‌ڵه‌ وه‌ریده‌گرن و هه‌ر به‌هه‌ڵه‌ش ده‌یڵێنه‌وه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌وروبه‌ری بۆی راست بكه‌نه‌وه‌. هه‌بوونی كێشه‌ له‌ كوێچكه‌كان؛ كاتێك كێشه‌ له‌هه‌ر به‌شێكی گوێچكه‌كان هه‌بێت، ده‌نگه‌كان …

Read More »

بۆچی ده‌روروبه‌ری هه‌رزه‌كاران لێیان هه‌راسان ده‌بن؟

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌وروبه‌ری هه‌رزه‌كاره‌كانن بریتین له‌ (باوكان ودایكان، مامۆستایان…) هه‌میشه‌ هه‌راسان ده‌بن به‌ده‌ست بێسه‌لیقه‌یی و خاوه‌خاو كردنی هه‌رزه‌كار له‌ كاركردن و ئه‌ركه‌كانی خوێندن؟ دایك و باوكان و مامۆستاكان چی بكه‌ن كاتێك ده‌بینن هه‌رزه‌كار ته‌مبه‌ڵی ده‌كات له‌ كاری ماڵه‌وه‌، یاخو گوێ نادات به‌ خوێندن و ئه‌ركه‌كانی خوێندن؟ ره‌نگه‌ زۆربه‌ی مامۆستاكان و دایك و باوكان روبه‌روی ئه‌و گرفته‌ …

Read More »

مناڵه‌كان زۆر پرسيار ده‌كه‌ن، چۆن تێیانبگه‌ینین؟

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی و خێزانی هه‌ندێكجار وه‌ڵامه‌كانم نادروستن، ته‌نها ده‌مه‌وێت، خۆم له‌ پرسياره‌ هه‌راسانكه‌ره‌كانی دوورخه‌مه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ستده‌كه‌م منداڵه‌م له‌ ناخه‌وه‌ قه‌ناعه‌تی به‌ وه‌ڵامه‌كه‌م نييه،‌ بۆيه‌ حه‌ز ده‌كات دووباره‌ پرسيار بكاته‌وه‌، ده‌زانی من وه‌ڵامی راستی ناده‌مه‌وه‌ بۆيه‌ ئه‌ويش بێ ده‌نگ  ده‌بێت. منداڵ له‌و كاته‌ی رۆحی دێته‌به‌ر گوێی له‌ترپه‌ و لێدانی دڵی دايكييه‌تی، دواتريش كه‌ دێته‌ دنيا گوێی له‌ زۆر ده‌نگی …

Read More »

ده‌10 هەنگاو بۆ نەهێشتنی زمانگرتنی منداڵان

و؛ ئاكۆ مه‌حه‌مه‌دئه‌مین/ توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی ئەگەر منداڵەکەتان ٥ ساڵی تەمەنی تەواو کردوە، گرفتی زمان گرتنی هەیە، ئەم بابەتانە دەتوانێت لەچارەسەرکردنی ئەم گرفتەدا  یارمەتیدەرتان بێت. هەڵسوکەوتی گەرموگوڕ، ئارام و ئاسایی لەگەڵ منداڵ بكه‌ن؛ هیچ کاتێک بۆ گرفتەکەی دڵسۆزی دەرمەبڕە، بۆنمونە خۆت نیگەران و ناڕەحەت نیشان مەدە لەبەر گرفتەکەی، چونکە بەم کارە متمانە بەخۆبونی ئەو کەمدەکەیتەوە. هەرگیز لاسایی شێوازی  قسەکردنی ئەو نەکەیتەوە، …

Read More »