ده‌روونناسی منداڵ و هه‌رزه‌كار

بۆچی ده‌روروبه‌ری هه‌رزه‌كاران لێیان هه‌راسان ده‌بن؟

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌وروبه‌ری هه‌رزه‌كاره‌كانن بریتین له‌ (باوكان ودایكان، مامۆستایان…) هه‌میشه‌ هه‌راسان ده‌بن به‌ده‌ست بێسه‌لیقه‌یی و خاوه‌خاو كردنی هه‌رزه‌كار له‌ كاركردن و ئه‌ركه‌كانی خوێندن؟ دایك و باوكان و مامۆستاكان چی بكه‌ن كاتێك ده‌بینن هه‌رزه‌كار ته‌مبه‌ڵی ده‌كات له‌ كاری ماڵه‌وه‌، یاخو گوێ نادات به‌ خوێندن و ئه‌ركه‌كانی خوێندن؟ ره‌نگه‌ زۆربه‌ی مامۆستاكان و دایك و باوكان روبه‌روی ئه‌و گرفته‌ …

Read More »

مناڵه‌كان زۆر پرسيار ده‌كه‌ن، چۆن تێیانبگه‌ینین؟

محمد جووتیار/ رێنماییكاری ده‌روونی و خێزانی هه‌ندێكجار وه‌ڵامه‌كانم نادروستن، ته‌نها ده‌مه‌وێت، خۆم له‌ پرسياره‌ هه‌راسانكه‌ره‌كانی دوورخه‌مه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ستده‌كه‌م منداڵه‌م له‌ ناخه‌وه‌ قه‌ناعه‌تی به‌ وه‌ڵامه‌كه‌م نييه،‌ بۆيه‌ حه‌ز ده‌كات دووباره‌ پرسيار بكاته‌وه‌، ده‌زانی من وه‌ڵامی راستی ناده‌مه‌وه‌ بۆيه‌ ئه‌ويش بێ ده‌نگ  ده‌بێت. منداڵ له‌و كاته‌ی رۆحی دێته‌به‌ر گوێی له‌ترپه‌ و لێدانی دڵی دايكييه‌تی، دواتريش كه‌ دێته‌ دنيا گوێی له‌ زۆر ده‌نگی …

Read More »

ده‌10 هەنگاو بۆ نەهێشتنی زمانگرتنی منداڵان

و؛ ئاكۆ مه‌حه‌مه‌دئه‌مین/ توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی ئەگەر منداڵەکەتان ٥ ساڵی تەمەنی تەواو کردوە، گرفتی زمان گرتنی هەیە، ئەم بابەتانە دەتوانێت لەچارەسەرکردنی ئەم گرفتەدا  یارمەتیدەرتان بێت. هەڵسوکەوتی گەرموگوڕ، ئارام و ئاسایی لەگەڵ منداڵ بكه‌ن؛ هیچ کاتێک بۆ گرفتەکەی دڵسۆزی دەرمەبڕە، بۆنمونە خۆت نیگەران و ناڕەحەت نیشان مەدە لەبەر گرفتەکەی، چونکە بەم کارە متمانە بەخۆبونی ئەو کەمدەکەیتەوە. هەرگیز لاسایی شێوازی  قسەکردنی ئەو نەکەیتەوە، …

Read More »

لەچی کاتێکدا دەبێت منداڵەکەمان ببەین بۆلای دەروونناس؟

و؛ ئاکۆ محمدامین/ توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی بەهۆی ئەو بیروباوەڕە هەڵانەی کە دەربارەی (دەرون دروستی- ده‌روونساغی)  بونیان هەیە، زۆرێک لەمنداڵان لەگرنگی پێدان و وچاودێریکردنی پێویست بێبەش دەبن. لەڕاستیدا دەبێت خێزانەکان بزانن  ئەگەر لەبارودۆخێکی  پێویستدا داوای یارمەتی لە دەرونناسێک بکەن نابێتە نیشانەی لاوازی ئەوان. منداڵان لەڕەوتی  گەشەکردن و ژیانی خۆیاندا  کۆمەڵێک بەربەستی وەک (ترس، دڵەڕاوکێ، خه‌م…) ئەزمون دەکەن، زۆر قورسە بزانین کە لەچی قۆناغێکدا …

Read More »

جۆره‌كانى تووندوتيژى دژى منداڵان

ئا؛ دانا سه‌لام/ رێنماییكاری ده‌روونی ئه‌و ديارده‌يه‌ يه‌كێكه‌ له‌‌ ترسناكترين ديارده‌كانی ناو كۆمه‌ڵگا و كاريگه‌رى له‌‌سه‌ر پێشكه‌وتنى كۆمه‌ڵگا هه‌يه‌، تووندوتيژى دژى منداڵ له‌‌ ئه‌نجامى خراپ پێگه‌ياندنى كۆمه‌ڵايه‌تى دروست ده‌بێت، پێويسته‌ منداڵ ژينگه‌ و كه‌شێكى له‌بار و ئارامى بۆ بره‌خسێنرێت، دوور له‌‌ ترس و تۆقاندن و هه‌ره‌شه‌كارى. جۆره‌كانى توندوتيژى كه‌ ڕووبه‌ڕوى منداڵ ده‌بێته‌وه‌: يه‌كه‌م/ توندوتيژى جه‌سته‌ى: توندوتيژى جه‌سته‌يى چه‌ند جۆرێكن وك: …

Read More »

خۆته‌ركردنی خۆنه‌ویستانه‌ لای منداڵان

ئا، محمد جووتیار/ ڕێنماییكاری ده‌روونی ميزكردنی منداڵ له‌ناو جێگای خه‌وتن (Nocturnal Enuresis)، هۆكاره‌كانی چیین، چۆن ده‌توانی يارمه‌تی منداڵه‌كه‌ت بده‌يت بۆ چاره‌سه‌كردنی؟ زۆربه‌ی منداڵان له‌ سه‌ره‌تای ته‌مه‌نيیان تا 3 ساڵان شه‌وان خۆیان ته‌ر ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش شتێكی ئاساييه‌. به‌ گوێره‌ی ئاماره‌ پزيشكيیه‌كان (30%)ـی  منداڵان له‌ ته‌مه‌نی (4) ساڵیدا توشی ئه‌و بارودۆخه‌ ده‌بن، دواتر له‌ ته‌مه‌نی (6) ساڵی رێژه‌كه‌ كه‌مده‌بێته‌وه‌ بۆ (10%)ـه‌، له‌ …

Read More »

نیشانەکانی توندوتیژی سێکسی بەرامبەر بەمنداڵان

ئاکۆ محمدامین/ توێژه‌ری کۆمەڵایەتی سەرەتا پێویستە ئەوە بزانین توندوتیژی سێکسی بەرامبەر بەمنداڵ هەرجۆرە کردەوە و پەیوەندییەکی سێکسییه کە لەگەڵ منداڵ ئەنجام بدرێت. ئه‌مه‌ تەنها لە پەیوەندی جەستەیی کورت نابێتەوە. بەڵکو کردارەکانی وەک (دەست لێدان لە ئەندامی زاوزێی منداڵ لەلایەن کەسێکی گەورە، هاندانی منداڵ بۆ نواندنی ڕەفتاڕی سێکسی، ئەنجامدانی جوڵە و ڕەفتاری سێکسیانه بەرامبەر بەمنداڵ، خۆ ڕووتکردنەوە لەبەچاوی منداڵ، ناچارکردنی منداڵ …

Read More »

ته‌مه‌نی هه‌رزه‌كاری له‌ (14 بۆ 18) ساڵی

محمد جووتیار/ ڕێنماییكاری ده‌روونی ئه‌گه‌ر  (كور یان كچ)ـه‌ هه‌رزه‌كاره‌كه‌‌ت ته‌مه‌نی له‌نێوان (14-18) ساڵان بوو  چۆن مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ی؟ ئايا‌ ئاشنای  هونه‌ره‌كانی مامه‌لڵه‌كردنی له‌گه‌ڵ هه‌رزه‌كار؟ چۆن  توڕه‌یی، ئينكاری و ده‌مارگيری رۆڵه‌كه‌ت  كه‌مده‌كه‌يته‌وه‌؟ چۆن ده‌توانی به‌ ڕێگایه‌كی باش مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بكه‌ی؟ بۆ ئه‌مه‌ پێویستیت به‌ هه‌ندێ شاره‌زایی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌م قۆناغه‌، ئێمه‌ هه‌وڵده‌ده‌ین له‌م بابه‌ته‌دا هه‌ندێ به‌رچاو روونیدان بۆ ئێوه‌ بخه‌ینه‌ رڕوو. …

Read More »

زۆر بەکارهێانی تابلێت و کاریگەریەکانی

و. ئاکۆ محمد/ توێژه‌ری کۆمەڵایەتی لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا یەکێک لەو ئارەزوانه‌ی  کە منداڵانی گیرۆدەی خۆی کردوە یارییە کۆمپیوتەرییەکان وه‌ك (تابلێت، موبایل، پلەی ستەیشن و یارییە کۆمپیوتەریەکانی ترر). یاریکردن بەم جۆرە کەرەستانە کاتێکی زۆر دەبات و پەیوەندی منداڵ لەگەڵ دەوروبەرەکەی دەپچڕێنێت، منداڵ بەجۆرێک غەرقی یاری دەبێت کە هەست بەتێپەڕبونی کات نەکات. سەرەتا دایک و باوک لەوەی کەمنداڵەکەیان توانای بەکارهێنانی ئامێرە تەکنەلۆژیەکانیانی …

Read More »